زهرا اسلامى فرد
17
تاريخ فرهنگ و تمدن اسلام ( فارسي )
تعريف تاريخ واژه History بهمعناى تاريخ ، برگرفته از زبان يونانى است . هرودوت « 1 » كه او را پدر تاريخ مىنامند ، نخستينبار اين واژه را بهكار برد . واژه تاريخ نزد هرودوت بهمعناى « مطالعه » يا « بررسى » روزگاران گذشته بوده است . تاريخ بيش از هر چيز يابنده واقعيتهاست و پژوهنده تاريخ ، اين حقايق را از منابع مختلف تاريخ كشف مىكند . ادبيات ، اسناد و مدارك ، پيشينه معاملات بازرگانى ، مجموعه قوانين ، بازماندههاى باستانى ، نهادهاى حكومتى ، زبان ، پوشاك ، آفريدههاى هنرى ، باورهاى مذهبى و همچنين دانشهاى وابسته مانند اقتصاد ، جامعهشناسى و انسانشناسى ، جملگى از منابع تاريخ بهشمار مىروند كه پژوهشگر تاريخ مىتواند از اين منابع ، انديشههاى سودمندى برگيرد . « 2 » تاريخ از نظر واژگانى بهمعناى شناساندن زمان و وقت است . برخى اين واژه را معرب ماه و روز پنداشته « 3 » برخى نيز آن را اصولًا واژهاى عربى ندانستهاند ، اما برگزيدهتر آن است كه تاريخ برگرفته از ماده « ارخ » يا « وَرخ » بهمعناى تعيين وقت است . « 4 » در اصطلاح ، آگاهى از رويدادها و حوادث جوامع گذشته و آشنايى با تغييرات و تحولات زندگى و علل آن را تاريخ گويند . تاريخ سرگذشت و شناسنامه خانواده بزرگى است كه جامعه
--> ( 1 ) . Herodotus . ( 2 ) . هنرىاستيون لوكاس ، تاريخ تمدن : از كهنترين روزگار تا سدهء ما ، ج 1 ، ص 6 و 7 . ( 3 ) . فرانتس روزنتال ، تاريخ تاريخنگارى در اسلام ، ج 2 ، ص 81 . ( 4 ) . محمد بن منظور ، لسان العرب ، ج 3 ، ماده « ارخ » .